นิตยสาร WhO?
เรื่อง : ว.วชิรเมธี
ภาพ : กองบรรณาธิการ
ทุกอย่างมาจากกฎแห่งกรรมทั้งนั้นหรือ
ปัญหากรรม ฟิล์ม-รัฐภูมิ โตคงทรัพย์
เผชิญมรสุมชีวิตมาพักใหญ่ สำหรับนักร้องหนุ่ม ฟิล์ม-รัฐภูมิ โตคงทรัพย์ แม้เหตุการณ์จะคลี่คลาย แต่คดีความกลับยังไม่สิ้นสุด ฟิล์มเลยมีคำถาม (ปุจฉา) ถึง พระมหาวุฒิชัย (ว.วชิรเมธี) ผู้อำนวยการ สถาบันวิมุตตยาลัย ว่า “เคยอ่านหนังสือบางเล่มบอกว่า ทุกอย่างในชีวิตของเราล้วนมาจากกฎ แห่งกรรมทั้งสิ้น ถ้าเช่นนั้น เราก็คงต้องเกิดมาเพื่อรับกรรมใช่ไหม แล้วเมื่อไหร่กรรมจึงจะหมดไปเสียที เพราะรู้สึกว่ามีกรรมเยอะเหลือเกิน บางครั้งก็เหนื่อยกับการใช้ชีวิต”
พระมหาวุฒิชัย วิสัชนา
คนไทยเข้าใจเรื่องกรรมผิดกันค่อนข้างมาก และเข้าใจผิดกันมาเป็นเวลานานแล้ว คำอธิบายเรื่องกรรมที่ปรากฏและเชื่อกันอยู่ในหมู่คนไทยนั้น บางที ต้องบอกว่า ไม่ค่อยตรงกับเรื่องกรรมตามที่พระพุทธองค์ทรงสอนเสียด้วยซ้ำ เริ่มต้นตั้งแต่คำว่า “กรรม” ก่อน คำว่า “กรรม” นี้ ถ้าหมายความตามตัวอักษร ก็แปลว่า “การกระทำ” ซึ่งเป็นคำกลางๆ แต่ถ้าไปถามคนไหนก็คนนั้นร้อยทั้งร้อยมักจะตอบเป็นเสียงเดียวกันว่า “กรรม หมายถึง สิ่งที่ไม่ดี” และเป็นสิ่งไม่ดีที่เราได้ทำเอาไว้แต่ “ชาติปางก่อน” และดังนั้น ในชาตินี้เราจึงต้องเกิดมาเพื่อ “รับกรรม”
ลองสังเกตดูว่า ในระดับถ้อยคำก็มีความวิปลาสคลาดเคลื่อนอยู่ตั้ง 3 ประเด็น
(1) เข้าใจว่า กรรม หมายถึง ผลของการกระทำที่ไม่ดี
(2) เข้าใจว่า ผลของการกระทำที่ไม่ดีนั้น อยู่ในชาติปางก่อน
(3) เข้าใจว่า เกิดมาใช้กรรม
พอเข้าใจผิดกันอย่างนี้ คนไทยเลยกลัวกรรม และรู้สึกว่าตนเองเป็นคนมีกรรม นอกจากนั้นแล้วยังอธิบายอะไรง่ายๆ ว่าเกิดแต่กรรมไปเสียทั้งหมดทั้งสิ้น ทำงานเก็บเงินไม่เป็น (เพราะไม่รู้วิธีเก็บ) ก็บอกว่า ที่เก็บเงินไม่อยู่ เพราะกรรม ทำบุญคุณกับคนอื่น แล้วคนอื่นยังไม่มีเวลาตอบแทน ก็บอกว่า ทำบุญกับคนไม่ขึ้น เกิดมายากจนเพราะตัวเองไม่ได้เรียนหนังสือ ไม่มีความรู้สำหรับทำมาหากินก็โทษว่า เพราะชาติที่แล้วไม่ได้ทำบุญสุนทร์ทานเอาไว้ ชาตินี้ทำอย่างไรก็เลยไม่รวย ถูกเพื่อนขโมยเงินก็สรุปง่ายๆ ว่า ชาติที่แล้ว คงไปทำกับเขาไว้มาก ชาตินี้เขาเลยมาเอาคืน เรียนหนังสือไม่เก่ง ก็โทษอีก สงสัยชาติที่แล้ว คงไม่ตั้งใจเรียนเลยส่งผลถึงชาตินี้ มีแฟนแล้วต้องเลิกกันไปก็บ่นอีก สงสัยชาติที่แล้ว คงหักอกคนไว้เยอะ ยังมีอีกสารพัดคำอธิบายที่ยกให้ “กรรม” เป็นจำเลยกันง่ายๆ โดยที่คำอธิบายเหล่านี้ ไม่ตรงกับหลักกรรมของพระพุทธศาสนา
แล้วหลักกรรมของพระพุทธศาสนาเป็นอย่างไร
1. คำว่า “กรรม” เป็นคำที่มีความหมายกลางๆ ว่า “การกระทำ” ไม่ได้หมายความว่าการกระทำที่ไม่ดีเพียงฝ่ายเดียวเหมือนที่คนไทยเข้าใจแต่อย่างใด
2. ตัว “กรรม” แท้ๆ ท่านหมายเอา “เจตนา” ที่เป็นตัว “ความคิด” ต่างหาก ถ้าคิดดี แล้วทำดี จึงเรียกว่าทำกรรมดี ถ้าคิดไม่ดี แล้วทำกรรมชั่ว จึงเรียกว่ากรรมชั่ว
3. ทุกสิ่งทุกอย่างไม่ได้เป็นผลของกรรมเก่าในอดีตชาติไปเสียทั้งหมด แต่เป็นผลของกรรมในอดีตส่วนหนึ่ง ในปัจจุบันส่วนหนึ่ง และที่จะทำในอนาคต (ในวินาทีถัดไป เพราะกรรมเริ่มต้นที่ความคิด แค่คิดเรื่องๆ หนึ่ง ก็เป็นการเริ่มทำกรรมได้แล้ว เรียกว่ามโนกรรมหรือกรรมทางใจ) อีกส่วนหนึ่ง
4. โลกนี้ไม่ได้มีกฎแห่งกรรมอยู่เพียงกฎเดียว แต่ยังมีกฏธรรมชาติอีก 4 กฎที่มีผลต่อความเป็นไปในชีวิตของคนเรา นั่นคือ
4.1 อุตุนิยาม กฎธรรมชาติที่เกี่ยวกับดิน ฟ้า อากาศ (เช่น อากาศร้อนทำให้คนใจร้อน อากาศมืดครึ้มเหมือนยุโรป ทำให้คนจิตใจหดหู่ เป็นต้น)
4.2 พีชนิยาม กฎธรรมชาติที่เกี่ยวกับการสืบพันธุ์ของคน สัตว์ พืช
4.3 จิตนิยาม กฎธรรมชาติที่เกี่ยวกับการทำงานของจิต เช่น จิตสำนึก จิตใต้สำนึก จิตไร้สำนึก
4.4 กรรมนิยาม กฎธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับการกระทำและผลของการกระทำ
4.5 ธรรมนิยาม กฎธรรมชาติที่เกี่ยวกับความเป็นไปของโลกและสรรพสิ่งที่มีหลักเกณ์ว่า ทุกสิ่งทุกอย่างในโลกล้วนดำรงอยู่อย่างอิงอาศัยซึ่งกันและกัน ไม่มีอะไรดำรงอยู่อย่างเอกเทศ สิ่งนี้มี เพราะสิ่งนี้มี สิ่งนี้ดับไป สิ่งนี้จึงดับ เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า กฎแห่งเหตุและผลนั่นเอง
จะเห็นว่า ชีวิตเรานั้น มีกฎตั้ง 5 กฎคอยเข้ามามีส่วนกำหนดให้เราเป็นอย่างนั้น เป็นอย่างนี้ ไม่ได้หมายความว่าทุกอย่างเป็น “กฏแห่งกรรม” ไปเสียทั้งหมด คนที่เอะอะอะไรก็โทษกฎแห่งกรรมน้ัน เป็นเพราะว่า เขายังไม่เข้าใจว่า โลกนี้ยังมีกฎอื่นๆ อยู่ร่วมด้วย จึงอธิบายทุกอย่างเป็นกรรมไปเสียหมด การอธิบายอย่างนี้ มีข้อดีคือทำให้คนกลัวการทำความชั่ว แต่มีข้อเสียก็คือ บางทีทำให้คนไม่รู้จักใช้ปัญญา ไม่วิเคราะห์ปัญหา เกิดอะไรขึ้นมาก็ยอมจำนนไปเสียทุกอย่าง เห็นคนไทยในชนบทมีคนยากจนมากมาย ก็อธิบายว่าเป็นเพราะกรรม ทั้งๆ ที่ในความเป็นจริงเป็นเพราะปัญหาคอรัปชั่นและโครงสร้างทางสังคมและเศรษฐกิจที่ไม่เป็นธรรมต่างหาก หรือบางคนอธิบายมักง่ายกว่านั้นอีกว่า ที่บางประเทศในตะวันออกกลางทำสงครามกันทั้งปี เพราะเขาเหล่านั้นเกิดมาเพื่อเสวยกรรมเก่า ประเทศของเขาเป็นแดนนรก ใครทำชั่วก็ไปเกิดแถวนั้นเพื่อรับกรรมจึงต้องมีสงครามทั้งปีทั้งชาติ การอธิบายง่ายๆ อย่างนี้ อาจทำให้เกิดสงครามระหว่างประเทศได้ เพราะจู่ๆ ก็ไปบอกว่า ประเทศเขาเป็นแดนนรก
ทุกวันนี้ มีคำสอนแปลกๆ ที่ปลอมปนมาในนามของพุทธศาสนาอยู่มากมาย ใครมาเทศน์มาสอน จึงต้องใช้ปัญญากลั่นกรองกันพอสมควร อย่าเพิ่งเชื่อง่ายๆ ใช้ปัญญาคิดให้ดี ให้ถี่ถ้วน เรื่องไหนที่ไม่รู้ก็ควรค้นคว้าหาความรู้ให้ยิ่งๆ ขึ้นไป วันหนึ่งก็จะมีความเข้าใจที่ถูกต้องขึ้นมาได้ อย่าคิดเอาง่ายๆ เพียงแค่ว่า เขาบอกว่าเป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าก็เลย “ถูกทั้งหมด” อย่าด่วนสรุปเช่นนั้น มิเช่นนั้นแล้ว อาจถูกชักจูงไปในทางแห่งความหลงผิดได้ง่ายๆ ขออนุโมทนาที่ตั้งปัญหาได้ดีมาก เพราะนี่เป็นเรื่องหญ้าปากคอกที่คนไทยเข้าใจผิดกันเยอะจริงๆ
